Wpływ cyklu dobowego na jelita – dlaczego wieczorem mamy większe wzdęcia?
Cykl dobowy ma duży wpływ na funkcjonowanie całego organizmu człowieka, w tym pracę jelit. W codziennym pędzie nie poświęcamy temu wiele uwagi, tymczasem nasz przewód pokarmowy działa w różnym tempie w zależności od pory dnia lub nocy. W jaki sposób cykl dobowy wpływa na jelita i dlaczego problemy trawienne nasilają się wieczorem?
Rytm dobowy a funkcjonowanie jelit
Układ pokarmowy nie działa przypadkowo – jego aktywność podlega rytmom okołodobowym. To do nich dostosowana jest motoryka jelit, wydzielanie enzymów trawiennych, transport składników odżywczych czy regeneracja błony śluzowej.
W typowych warunkach aktywność jelit jest większa w ciągu dnia, zwłaszcza po przebudzeniu i po posiłkach, co ułatwia trawienie i wypróżnianie. Natomiast w nocy, gdy odpoczywamy, ich praca słabnie – motoryka jest spowolniona, a procesy trawienne ograniczone[1].
Skąd się biorą wieczorne wzdęcia?
Dzisiejszy styl życia nie wpływa dobrze na naturalny rytm dobowy. Późne posiłki, nieregularne godziny snu, długa ekspozycja na światło emitowane przez ekrany czy praca zmianowa mogą rozregulować wewnętrzny zegar, według którego pracują nasze jelita. Skutkiem tego bywa zaburzona motoryka jelit – wolniejsze przesuwanie treści pokarmowej i spowolnione trawienie.
W takich warunkach resztki pożywienia są dłużej fermentowane przez bakterie zasiedlające przewód pokarmowy, co sprzyja wytwarzaniu gazów odpowiedzialnych za wzdęcia. Co więcej, zaburzony rytm dobowy może osłabiać barierę jelitową, zmieniać skład korzystnych bakterii zasiedlających przewód pokarmowy oraz funkcje odpornościowe błony śluzowej, co również może przyczyniać się do uczucia pełności i dyskomfortu w jamie brzusznej.
Jak złagodzić wieczorne wzdęcia?
Gdy zaburzenia rytmu pracy naszych jelit wywołują nieprzyjemne dolegliwości, pomóc może lek na wzdęcia zawierający symetykon. Jego działanie polega na zmniejszaniu napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu w przewodzie pokarmowym, co ułatwia ich pękanie. Dzięki temu nagromadzony gaz rozprasza się w jelitach, skąd może zostać wchłonięty lub wydalony na zewnątrz. Jego eliminacja przyczynia się do złagodzenia uporczywego uczucia pełności i dyskomfortu.
Symetykon jest całkowicie obojętny dla organizmu. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, nie ulega żadnym reakcjom chemicznym ani nie wpływa na procesy trawienne. Dzięki temu może być stosowany nawet przez kobiety w ciąży, seniorów czy osoby o wrażliwym układzie trawiennym[2].
Dodatkową pomocą na wzdęcia są także domowe sposoby, takie jak masaż brzucha czy ciepłe okłady. Tradycyjnie wykorzystuje się również zioła lecznicze o działaniu wiatropędnym i rozkurczowym, takie jak koper włoski czy mięta pieprzowa.
Jeśli wzdęcia wynikają z zaburzeń zegara biologicznego, stosowanie doraźnych rozwiązań powinno być połączone z próbą ustabilizowania naszego rytmu dnia. Zadbajmy o regularne pory posiłków i odpowiednią dawkę snu, a także ograniczmy kontakt z ekranem telewizora, komputera czy telefonu – zwłaszcza wieczorem, przed pójściem spać. Eliminacja przyczyn tych dolegliwości może przynieść długotrwałą ulgę.
[1] Bishehsari, F., Post, Z., Swanson, G. R., & Keshavarzian, A. (2025). Circadian Rhythms in Gastroenterology: The Biological Clock’s Impact on Gut Health. Gastroenterology, 169(7): 1380-1396.
[2] Lewandowski, K., Kaniewska, M., Świątek, A., & Rydzewska, G. (2021). Symetykon – możliwe zastosowania w praktyce klinicznej i samoleczeniu. Lekarz POZ, 7(3): 223-232.
